Kharif Crop Insurance 2025: यंदाच्या खरीप हंगामाने शेतकऱ्यांना अक्षरशः झोडपून काढले. काही ठिकाणी अतिवृष्टी, तर काही भागात दुष्काळसदृश परिस्थिती आणि शेवटी सगळ्यांच्या मनात फक्त एकच प्रश्न आहे, तो म्हणजे “आपला पीक विमा मिळणार तरी कधी?”. मात्र आता राज्य सरकारने नुकतीच मोठी घोषणा करत शेतकऱ्यांना थोडा दिलासा दिला आहे. मुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांनी हेक्टरी ₹१७,००० रुपयांच्या पीक विमा नुकसान भरपाईची घोषणा केली आहे. ही घोषणा ऐकल्यानंतर शेतकऱ्यांच्या मनात पुन्हा एक आशेचा किरण उजळला आहे. पण या आशेच्या मागे आता मोठा प्रश्न उभा आहे की, ही रक्कम शेतकऱ्यांच्या खात्यात नेमकी कधी जमा होणार?
खरीप पीक विमा प्रक्रियेचा टाइमटेबल काय आहे?
पीक विम्याची रक्कम लगेच खात्यात जमा होत नाही. ती एक ठराविक सरकारी प्रक्रिया आणि कॅलेंडरनुसार दिली जाते. या प्रक्रियेत शासकीय निर्णय (GR) आणि पीक कापणीची आकडेवारी हे दोन मुख्य घटक निर्णायक ठरतात.
प्रत्येक पिकासाठी वेगवेगळ्या तारखा निश्चित केल्या जातात, ज्याद्वारे सरासरी उत्पादनाची आकडेवारी विमा कंपन्यांना सादर करावी लागते. हीच आकडेवारी नुकसान भरपाई ठरवण्याचा पाया असतो.
कोणत्या पिकांची आकडेवारी केव्हा सादर होते?
- मूग आणि उडीद या पिकांची अंतिम आकडेवारी १५ नोव्हेंबरपर्यंत सादर केली जाते.
- सोयाबीन, मका आणि इतर खरीप पिकांची आकडेवारी ३१ जानेवारीपर्यंत दिली जाते.
- कापसाची आकडेवारी २८ फेब्रुवारीपर्यंत,
- आणि तूर व कांदा पिकांची आकडेवारी ३१ मार्चपर्यंत विमा कंपन्यांकडे पोहोचते.
या सर्व आकडेवारीवरून विमा कंपन्या नुकसान भरपाईची रक्कम ठरवतात.
विमा खात्यात कधी जमा होणार?
- एकदा पीक कापणीचे अहवाल आणि आकडेवारी विमा कंपनीकडे पोहोचली की, त्यानंतर साधारण २१ दिवसांच्या आत नुकसान भरपाईची रक्कम खात्यात जमा केली जाणे अपेक्षित असते.
- या गणनेनुसार, मूग आणि उडीद या पिकांचा विमा डिसेंबर २०२५ च्या शेवटी किंवा जानेवारीच्या पहिल्या आठवड्यात जमा होण्याची शक्यता आहे.
- तर सोयाबीन, मका आणि इतर खरीप पिकांचा विमा फेब्रुवारी २०२५ मध्ये शेतकऱ्यांच्या खात्यात जमा होऊ शकतो.
तरीही उशीर का होतो?
शेतकऱ्यांना अनेकदा प्रश्न पडतो की, “घोषणा झाल्यानंतरही पैसे का येत नाहीत?” तर यामागे काही कारणे स्पष्ट आहेत:
- सरकारी पातळीवरील अनुदान मंजुरीची प्रतीक्षा,
- आकडेवारी सादरीकरणातील विलंब,
- आणि विमा कंपन्यांच्या अंतर्गत पडताळणीची प्रक्रिया.
ही सर्व प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतरच रक्कम खात्यात जमा केली जाते. त्यामुळे, बहुतांश शेतकऱ्यांना फेब्रुवारी किंवा मार्च २०२५ मध्येच विम्याची रक्कम मिळण्याची शक्यता जास्त आहे.
शेतकऱ्यांची अपेक्षा आणि आशा
शेतकरी दिवसेंदिवस बदलत्या हवामानाशी झुंजतो आहे. मेहनतीने पेरलेलं पीक एका क्षणात निसर्गाच्या रागात नष्ट होतं आणि मग उरतो फक्त एकच आधार, पीक विमा योजना. या योजनेतून मिळणारे हेक्टरी १७,००० रुपये हे फक्त आर्थिक मदत नाहीत, तर ती आहे शेतकऱ्याच्या जगण्याची ताकद. सरकारकडून लवकरात लवकर विमा रक्कम वितरित व्हावी, हीच प्रत्येक शेतकऱ्याची आर्त अपेक्षा आहे.
